حسين مير حيدر

502

معارف گياهى ( فارسى )

افقى . شاخه‌هاى جوان آن باريك‌تر از 2 ميليمتر است . برگها مثلثى كشيده و برگه‌هاى ميوه سخت و به صورت لوله‌اى دانه را پوشانيده است . 2 . گونهء E . intermedia Schrenk C . A . Meyer . اين‌گونه بومى چين است در هند نيز انتشار دارد . در چين اين‌گونه توسط J . C . Liu B . E . Read با نام E . distachya L . نامبرده است . درختچه‌اى است به بلندى يك متر داراى ساقه‌هاى سخت . شاخه‌هاى جوان آن كبود يا سبز خاكسترى مايل به زرد . برگها مثلثى به طول 5 / 3 ميلىمتر كه دو به دو از يك گره خارج مىشوند . ميوهء آن گوشتى ، گرد ، سرخ‌رنگ به طول 6 ميلىمتر و دانهء آن قهوه‌اى و كمى محدّب است . از اين‌گونه چند واريته به نامهاى زير در ايران مىرويند : الف ) واريتهء E . intermedia var intermedia كه در اطراف درياچهء نيريز ، تخت جمشيد ، طيبات و كوه ازبك در خراسان و در اطراف تهران در كرج و در اصفهان ديده مىشود . ب ) واريتهء E . intermedia var glauca ( Regel ) Stapf . . اين درختچه در دامنه‌هاى البرز در كلارك ، سرخه حصار ، كهريزك ، زرند ، قم ، كاشان ، ميانه ، سمنان و بيرجند و مكران ديده مىشود . پ ) واريتهء E . intermedia var persica Stapf . . اين درختچه در خراسان ، هزار مسجد و راه چناران به قوچان ، بيرجند به قائن و در دامغان ، سمنان ، شهميرزاد ، شاهدشت ، ورامين ، گرمسار و بين نائين و عقدا و در كرمان در ارتفاعات جبال بارز ، خاش ، زاهدان و در اراك ، در قهرود كاشان و در اصفهان و يزد خاست ديده شده است . 3 . گونهء Ephedra distachya L . . درختچه كوچكى است خزنده به بلندى 20 سانتىمتر . رنگ ميوهء آن سرخ و دانهء آن قهوه‌اى تيره است . اين گياه در شمال ايران در منجيل ، يزد و در بىبى سكينه شاهدشت ديده شده است . در مورد وجود اين‌گونه در ايران كليه گياه‌شناسان اتفاق نظر ندارند . گونه‌هاى E . sinica L . و E . equisetum Bge . و E . intermedia Schrenk C . A . neger سه گونه‌اى هستند كه در چين براى استخراج آلكالوئيد و مصارف درمانى به‌طور گسترده‌اى مورد استفاده قرار دارند و گونهء E . gerardiana Wall . در هند مصارف وسيع دارويى دارد . افدراها معمولا گياهانى دوپايه با گلهاى نر و مادهء جداگانه هستند و به صورت